W 2025 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zwraca uwagę na temat: „Mental health in humanitarian emergencies” – czyli zdrowie psychiczne w sytuacjach kryzysowych.
Według definicji WHO zdrowie psychiczne to nie tylko brak chorób czy zaburzeń, ale także zdolności człowieka pozwalające mu zaspokajać własne potrzeby, realizować cele, odczuwać radość i satysfakcję z życia. Obejmuje ono również umiejętność budowania i utrzymywania pozytywnych relacji z innymi oraz umiejętność aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym. Prawidłowe funkcjonowanie psychiczne odgrywa kluczową rolę w ogólnym stanie zdrowia, ponieważ problemy natury psychicznej wpływają na kondycję fizyczną, samopoczucie, efektywność zawodową oraz relacje z otoczeniem.
Zdrowie psychiczne w kryzysie wojny, katastrofy naturalnej, przemocy, migracji czy nagłej utracie poczucia bezpieczeństwa – wszystkie te sytuacje mają ogromny wpływ na naszą psychikę.
Według WHO:
- nawet 1 na 5 osób dotkniętych kryzysem humanitarnym doświadcza zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, lęk czy PTSD,
- do 15% osób przechodzi epizod depresji lub zaburzeń lękowych w pierwszym roku po kryzysie,
- osoby dotknięte traumą są nawet 3 razy bardziej narażone na rozwój zaburzeń psychicznych niż ogół populacji.
Najczęstsze reakcje psychiczne na kryzys:
- silny lęk, ataki paniki, trudności z oddychaniem,
- bezsenność, koszmary, trudności z koncentracją,
- poczucie winy, bezradności lub izolacja od innych,
- objawy somatyczne (ból głowy, brzucha, napięcie mięśni).
To normalne reakcje na trudne sytuacje. Nie oznaczają one słabości – oznaczają, że umysł i ciało reagują na ekstremalne obciążenia.
Jak możemy o siebie zadbać?
- Znaleźć czas na odpoczynek i wystarczającą ilość snu.
- Otaczać się ludźmi wzbudzającymi pozytywne emocje i wspierającymi.
- Dawać sobie pozwolenie na odczuwanie i wyrażanie różnych emocji.
- Mówić o swoich uczuciach.
- Znaleźć źródło negatywnych emocji i próbować coś zmienić.
- Znaleźć odpowiedni sposób na radzenie sobie ze stresem.
- Znaleźć pasję, która pozwoli odciąć się od codziennego pędu.
- Nauczyć się odpuszczać.
Wielu ludzi wokół nas doświadcza różnych trudności związanych ze zdrowiem psychicznym. Najbardziej naturalną formą pomocy, jaką możemy im zaoferować, jest okazanie empatii i życzliwości. Osoby te potrzebują obecności drugiego człowieka i autentycznych, spokojnych reakcji. Niekiedy zwykła rozmowa może okazać się wystarczającym wsparciem. Ważne jednak, by nie wywierać presji i nie umniejszać znaczenia przeżywanych emocji. Formą pomocy może być także zachęcenie do skorzystania z profesjonalnego wsparcia psychologicznego. Choć często budzi to niepokój lub opór, bywa kluczowym krokiem do odzyskania równowagi i lepszego samopoczucia. Warto więc towarzyszyć bliskim w takiej decyzji i wspierać ich na każdym etapie.
Jeśli Ty sam lub ktoś Ci bliski potrzebuje pomocy, warto sięgnąć po wsparcie, które jest łatwo dostępne:
- Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę: 116 111
- Telefon Zaufania dla Dorosłych: 116 123
- Antydepresyjny Telefon Zaufania Fundacji ITAKA: 22 484 88 01
Zapraszamy do zapoznania się z danymi statystycznymi sporządzonymi i zebranymi przez Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk w latach 2020-2024 https://pokonajlek.pl/zdrowie-psychiczne-polakow/